Merkez Bankası verisine artık seri kodu bilmeden, Türkçe bir soruyla ulaşıyorsun.
TCMB 26 Ekim'de EVDS-MCP'yi devreye aldı. MCP (Model Context Protocol), yapay zeka asistanlarının dış veri kaynaklarına bağlandığı ortak standart. Elektronik Veri Dağıtım Sistemi'ndeki (EVDS) kur, enflasyon, kredi, rezerv ve konut fiyatı serileri artık Claude, ChatGPT ya da Gemini CLI gibi MCP destekleyen bir araçtan doğrudan sorgulanabiliyor. @NaklenPiyasa'nın anlattığına göre kurulum kısa: EVDS'ye üye oluyorsun, profil sayfasından API anahtarını kopyalıyorsun; Claude'da özel bağlayıcı olarak, Claude Code ve Gemini CLI'da tek satırlık komutla ekliyorsun.
Alive Podcast'in üçüncü bölümünde Ekrem Kenter'le THY Digital Lab'in havacılıktaki ilk kurumsal MCP'sini konuşmuştuk. Orada bir marka kendi uçuş verisini asistanlara açıyordu. Bu kez kamu, üstelik 1993'ten beri yayında olan ekonomik veri tabanını açıyor.
Değişen şey: seri kodunu aramak
EVDS'nin API'si zaten vardı. Değişen, araya giren ara katman. @NaklenPiyasa'nın anlatımıyla model sorudan kategoriyi buluyor, seriyi seçiyor, veriyi getiriyor, tabloyu ya da grafiği kuruyor. EVDS'de işin en uzun kısmı çoğu zaman doğru seri kodunu bulmaktı. O adım artık modelin işi.
İlk saatlerde örnekler de geldi. @e507 ChatGPT ile birkaç git gel yaparak dolar artış hızını grafiğe döktü. Cevaplarda biri, önceden API ile rapor hazırlarken uzmanlık gerektiğini, MCP ile işin çok kolaylaştığını yazdı. Araştırmacı @BertacSahin ise veri erişiminin zor olduğu bir ülkede bu tür adımların artmasını diledi.
Kolaylaşan erişim, açık kalan doğruluk
İlk gün cevaplarında bir soru da tekrar etti: model doğru seriyi seçiyor mu?
Kapı açıldı
- Kod bilmeyen biri enflasyon beklentisine birkaç cümleyle ulaşıyor.
- Günlük kurda MCP ile doğrudan API birebir aynı veriyi getirdi.
- Veri okuryazarlığı için ciddi bir eşik düşüyor.
Ama hangi seri?
- Politika faizi sorusu Ağustos'ta biten BIS (Uluslararası Ödemeler Bankası) kaynaklı bir seriye gidiyor; Ekim'deki indirim görünmüyor.
- Arşiviyle birlikte 50.000 civarı seri var; modelin doğru seriye ne kadar isabet ettiğine bakmak gerekiyor.
- Veriyi çekmek kolaylaştı, üstüne kurulan yorum ve tahmin aynı ölçüde güvenilir değil.
@NaklenPiyasa'nın testine göre güncel faizi soran kullanıcıya eski oran dönebiliyor. @sniperant seri sayısına dikkat çekip modelin ihtiyaç duyulana “nasıl atış yapacağının” incelenmesi gerektiğini yazdı. @atabarezz ise bir sonraki adımın uydurma enflasyon tahminleri yapmamak olduğunu ekledi.
TCMB'nin duyurusu da sorumluluğu kullanıcıya bırakıyor. Duyuruya göre kurumun rolü, verileri yapay zeka araçlarıyla uyumlu sunmakla sınırlı; araçlardan ve çıktılarından sorumlu değil. @NaklenPiyasa'nın aktardığına göre kullanım şartları, EVDS-MCP ile üretilen tablo ve grafiklerde TCMB'nin yalnızca veri sağlayıcı olduğunun, yorumun yapay zekaya ait olduğunun yazılmasını istiyor. Sonucu EVDS'den teyit etmek kullanıcının işi.
Topluluk MCP'leri ne olacak?
Resmi kanal gelmeden önce boşluğu topluluk doldurmuştu. Orhon Can Dağtekin'in açık kaynak evds-mcp sunucusu 52.595 serilik bir kataloğu yerel olarak tutuyor, üstüne OLS regresyon ve ARIMA tahmini gibi analiz araçları ekliyordu.
Bu cevap olası bir iş bölümüne işaret ediyor: kurum veriyi açıyor, topluluk analiz katmanına kayabilir. Dağtekin, TÜİK'in de er geç duyuracağını tahmin edip tuik-mcp'yi de paylaştı. @NaklenPiyasa da aynı dileği “Darısı TÜİK'in başına” diye yazmıştı.
Bir de günün esprisi var. @YusufGurdogan duyurunun altına USDTRY serisine 1,5 değeri yazmaya çalışan bir çağrı bıraktı; cevap “403: Read-only”. Şaka ama doğru bir şeyi gösteriyor: THY'nin MCP'si de uçuş durumu sorgulayarak, yani salt okuma ile başlamıştı. İki örnekte de kurum MCP'ye okuma kapısından giriyor.
Politika faizi bulgusu tek bir hesabın ilk gün yaptığı bir testten geliyor; kaç sorunun yanlış seriye gittiğine dair bir ölçüm yok. Aynı test kılavuzdaki adresin Claude'da bağlanmadığını, sunucunun başka bir adres bildirdiğini de not ediyor; bu ilk gün aksaklığı olabilir. Kullanım kılavuzunu doğrudan okumadık, kurulum ve şartlar duyuru metni ile kullanıcı anlatımlarına dayanıyor.
Brick'in duruşu
EVDS-MCP iyi bir adım ve TCMB'nin sorumluluk sınırını açıkça yazması da doğru. Ürün geliştiren biri için bu duyurudaki ders, sorunun hangi seriye eşlendiği tarafında. MCP açmak veriyi modele vermek demek; modelin “güncel faiz” sorusunu hangi seriye götüreceği ise ayrı bir tasarım işi. Politika faizi örneğinde bağlantı soruyu BIS kaynaklı bir seriye yönlendirdi ve o seri Ağustos'ta duruyordu.
Kendi MCP'ni açacaksan asıl ürünün katalog.
Seri adları, son güncelleme tarihi, hangi serinin hangi soruya cevap olduğu: modelin göremediği bu bilgi, senin bağlantını güvenilir yapan kısım.
EVDS-MCP'yi bağladığında modelden her cevapta kullandığı seri kodunu ve son veri tarihini yazmasını iste. İlk birkaç soruda bir seriyi EVDS'den elle aç, tarihi karşılaştır. Beş dakikalık bu kontrol, yanlış bir faiz oranıyla rapor yazmaktan iyidir.
Sen kendi ürününde bir MCP açsan, modelin en sık yanlış seriye gideceği soru hangisi olurdu? 🧱
